Làng trên xóm dưới xôn xao bàn tán. Người ta không bàn về vụ mùa, cũng chẳng nói chuyện giá cả, mà chụm đầu vào nhau xì xào về đám cưới con dâu nhà bà Ba. Con trai bà Ba – anh Huy – mới mất chưa được 100 ngày. Nấm mộ ngoài đồng còn chưa kịp nện chặt, cỏ chưa kịp xanh, vậy mà Lan – con dâu bà, vợ của người quá cố – hôm nay đã lên xe hoa. Điều đáng nói hơn cả, chú rể là một ông lão đã ngấp nghé 70 tuổi, giàu nứt đố đổ vách ở huyện bên, góa vợ đã lâu và nổi tiếng là người “chơi ngông”.
Sáng hôm ấy, rạp cưới dựng lên vội vã, đỏ rực một góc sân, đối lập hoàn toàn với di ảnh chồng vẫn còn nghi ngút khói hương trên bàn thờ. Lan ngồi trong buồng, mặc chiếc áo dài đỏ thêu kim tuyến lộng lẫy, nhưng khuôn mặt trắng bệch, đôi mắt vô hồn như kẻ mất trí. Cô để mặc cho thợ trang điểm phủ phấn son lên mặt, che đi quầng thâm trũng sâu của những đêm thức trắng.
Bà Ba ngồi ở góc nhà, khóc đến cạn nước mắt. Bà không dám ra nhìn mặt họ hàng, làng xóm. Bà vừa giận, vừa thương, lại vừa tủi nhục. Giận con dâu tưởng như bạc nghĩa, chồng vừa nằm xuống đã vội tìm chốn nương thân giàu sang. Thương vong linh con trai mình lạnh lẽo nơi đồng đất.
Đúng 9 giờ sáng, đoàn xe rước dâu bóng loáng đỗ xịch trước cửa. Ông lão 70 tuổi, tóc nhuộm đen, mặc vest chỉnh tề bước xuống, theo sau là đội bê tráp hoành tráng. Trên một chiếc khay phủ vải nhung đỏ là những cọc tiền mệnh giá lớn xếp ngay ngắn. Tiếng xì xào vang lên khắp sân.
Cả họ nhà chồng cũ ồ lên. Ánh mắt mọi người nhìn Lan từ ngỡ ngàng chuyển sang khinh miệt, vừa tò mò vừa chờ đợi một màn kết tội công khai.
– “Chưa đầy trăm ngày đã theo trai già!”
– “Tiền đúng là che mờ mắt!”
– “Tội thằng Huy chết không nhắm mắt…”
Những lời thì thầm cứa vào tai Lan như lưỡi dao cùn. Nhưng cô không khóc. Cô đứng dậy, tự tay cài lại chiếc khuy áo dài ở cổ, rồi bước ra sân trước sự ngỡ ngàng của tất cả.
Lan không lên xe hoa ngay.
Cô quay lại bàn thờ chồng, thắp ba nén nhang, quỳ xuống lạy rất chậm. Giọng cô khàn nhưng rõ ràng:
– “Anh Huy… hôm nay em đi. Nhưng không phải vì phản bội anh.”
Cả sân cưới lặng phắc.
Lan đứng dậy, quay sang bà Ba – mẹ chồng – đang run bần bật với đôi mắt đỏ hoe. Cô bước đến, quỳ xuống trước mặt bà.
– “Con xin lỗi mẹ. Nếu mẹ thấy con bất hiếu, con xin nhận. Nhưng xin mẹ nghe con nói hết một lần.”
Cô quay sang người đàn ông 70 tuổi đang đứng cạnh, giọng rành rọt:
– “Xin bác cho con mượn năm phút.”
Ông lão gật đầu, khoanh tay đứng chờ, ánh mắt già nua nhưng tỉnh táo.
Lan rút từ trong túi áo dài ra một xấp giấy.
– “Ba tháng trước, khi anh Huy còn nằm viện, gia đình mình đã vay nóng gần 800 triệu để chạy chữa.”
– “Anh ấy mất rồi, chủ nợ dọa xiết nhà, xiết đất, nói sẽ đuổi mẹ ra đường nếu không trả.”
Tiếng xì xào dần đổi giọng.
Lan tiếp tục, giọng run nhẹ nhưng không vỡ:
– “Con đã đi vay khắp nơi, không ai cho.
Con bán hết nữ trang, vẫn không đủ.
Con xin làm thuê trả dần, nhưng họ không chấp nhận. Mẹ không có thời gian để chờ.”
Cô ngẩng lên, nhìn thẳng mọi người:
– “Ông đây đề nghị cưới con.
Đổi lại, ông trả hết nợ, sang tên ngôi nhà này cho mẹ, để mẹ được sống yên ổn đến cuối đời.”
Cả sân như nghẹn lại.
Lan quay sang bà Ba, nước mắt lúc này mới rơi:
– “Con biết người ta sẽ chửi con.
Nhưng con không thể để mẹ mất con rồi lại mất nhà.”
Bà Ba bật khóc nức nở, run rẩy ôm chầm lấy con dâu:
– “Trời ơi Lan ơi… sao con dại thế hả con…”
Ông lão 70 tuổi bước lên. Ông không cười, không phô trương. Ông cúi người thật thấp trước bàn thờ Huy:
– “Tôi không cưới vợ trẻ để mua vui.
Tôi cưới vì nể nhân cách.”
Ông quay sang mọi người, giọng trầm:
– “Số tiền kia là để trả nợ.
Ngôi nhà này từ hôm nay đứng tên bà Ba.
Còn cô ấy… là người tôi tôn trọng, không phải món hàng.”
Không ai nói được lời nào.
Đám cưới hôm ấy không có tiếng vỗ tay.
Nhưng rất nhiều người lặng lẽ lau nước mắt.
Ba tháng sau, Lan không sống ở nhà chồng mới. Cô vẫn đưa bà Ba đi khám bệnh định kỳ, sửa lại mái nhà cũ, chăm mộ chồng cho cỏ xanh kín lối.
Làng trên xóm dưới từ chỗ xì xào khinh miệt, dần đổi giọng:
– “Con bé ấy… là dâu hiếm.”
– “Chồng mất mà vẫn giữ được nghĩa, giữ được tình.”
Có những cuộc tái giá không phải vì tham giàu bỏ nghèo,
mà vì một chữ hiếu phải đánh đổi cả thanh danh.